Nền văn hóa Việt Nam đa dạng và phong phú nhờ sự góp mặt của nhiều làng nghề truyền thống. Trong đó, làng tranh Đông Hồ ở Bắc Ninh là một trong những biểu tượng văn hóa dân gian Việt đối với người Việt. Với lịch sử hàng trăm năm, tranh Đông Hồ không chỉ là một sản phẩm nghệ thuật, mà còn là linh hồn của người Việt. Cùng BacNinhtoplist khám phá nơi này qua bài viết sau nhé!
Làng tranh Đông Hồ ở Bắc Ninh – Di sản sống giữa lòng Kinh Bắc
Làng Đông Hồ thuộc xã Song Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Cách trung tâm Thành phố Bắc Ninh khoảng 30 phút đi xe, ngôi làng này đã trở thành điểm đến văn hóa hấp dẫn với du khách trong và ngoài nước. Làng nghề này nổi danh với dòng tranh dân gian Đông Hồ.
Tranh Đông Hồ xuất hiện từ thế kỷ 17 và phát triển thịnh vượng vào cuối thế kỷ 19. Đặc biệt là vào dịp Tết Nguyên Đán, người dân hay mua tranh Đông Hồ về treo trong nhà với mong muốn mang lại may mắn, đủ đức, và niềm vui cho gia đình.
Nét độc đáo của tranh Đông Hồ
Tranh Đông Hồ mang đậm phong cách dân gian, gần gũi và giản dị. Chủ đề tranh rất đa dạng nhưng hầu hết đều phản ánh đời sống lao động, sinh hoạt, niềm tin, ước vọng của người Việt.
Một số dòng tranh nổi tiếng gồm:
- Tranh chúc phúc: “Gà trống”, “Lợn đàn”
- Tranh giáo dục: “Đánh ghen”, “Hứng dừa”
- Tranh thời sự: “Cảnh buôn bán”, “Cày ruộng”
Đặc biệt, tranh Đông Hồ sử dụng chất liệu hoàn toàn tự nhiên. Giấy làm tranh là giấy dó tráng điệp, có ánh óng nhẹ và bề mặt xốp mịn. Màu sắc được lấy từ nguyên liệu tự nhiên như:
- Đỏ từ gỗ vang
- Vàng từ hoa hòe
- Đen từ than tre
- Xanh từ lá chàm
- Trắng từ vỏ sò
Chính vì vậy, tranh không chỉ bền màu mà còn thân thiện với môi trường. Ngoài ra, lối in tranh bằng ván khắc gỗ và tô màu thủ công giúp mỗi bức tranh đều mang nét riêng, khó trộn lẫn.
Quy trình làm tranh công phu và tỉ mỉ
Để tạo nên một bức tranh Đông Hồ hoàn chỉnh, người nghệ nhân phải trải qua nhiều công đoạn:
- Khắc ván gỗ: Ván được chạm khắc tỉ mỉ theo hình mẫu, mỗi màu sắc là một ván riêng.
- Làm giấy điệp: Giấy được phơi khô, sau đó tráng lớp bột vỏ sò cho ánh kim nhẹ.
- Pha màu: Màu được lấy từ nguyên liệu thiên nhiên và lọc kỹ trước khi dùng.
- In tranh: In thủ công bằng cách ép giấy lên ván màu, lần lượt từng lớp.
- Tô điểm chi tiết: Sau khi in xong, tranh được nghệ nhân dùng tay tô lại chi tiết để tăng phần sinh động.
Tất cả các bước đều đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và óc thẩm mỹ cao. Một bức tranh có thể mất từ vài giờ đến cả ngày mới hoàn thiện.
Kinh nghiệm khám phá làng tranh Đông Hồ
Làng tranh Đông Hồ thuộc huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, cách Hà Nội khoảng 35km. Bạn có thể di chuyển bằng xe máy, ô tô hoặc xe buýt, rất thuận tiện và nhanh chóng. Theo kinh nghiệm của nhiều du khách, thời gian lý tưởng để tham quan là từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau, khi tiết trời mát mẻ. Đây cũng là thời điểm làng nghề nhộn nhịp chuẩn bị tranh Tết.
Nên ghé thăm làng vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều để có đủ thời gian trải nghiệm. Buổi sáng là lúc các nghệ nhân bắt đầu in tranh, phơi giấy. Nhịp sống diễn ra rất sinh động và thú vị. Bạn nên dành thời gian tham quan các cơ sở sản xuất tranh. Để trải nghiệm thêm thú vị, bạn nên hỏi thăm và xin phép trải nghiệm quy trình in tranh truyền thống.
Ngoài ra, bạn có thể ghé thăm Nhà lưu giữ tranh cổ. Đây là nơi trưng bày nhiều tác phẩm quý và thông tin lịch sử làng nghề. Với không khí yên bình và đậm đà bản sắc, Đông Hồ là điểm đến tuyệt vời cho mọi dịp trong năm.
Lễ hội làng Đông Hồ
Lễ hội làng Đông Hồ, tổ chức từ ngày 14 đến 16 tháng 3 Âm lịch hằng năm, là một sự kiện quan trọng với người dân làng nghề. Đây không chỉ là dịp tưởng nhớ tổ nghề mà còn là cơ hội để bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống. Từ đầu tháng 3, các dòng họ trong làng bắt đầu chuẩn bị vàng mã để dâng cúng tổ tiên. Mỗi dòng họ đảm nhận một phần việc, từ đó gắn kết cộng đồng và duy trì phong tục.
Trong lễ chính, sân đình rộn ràng với nghi lễ rước tổ, tế thần. Những người phụ nữ mặc áo dài thực hiện nghi lễ trang trọng. Bên trong đình, du khách dễ dàng bắt gặp nhiều đồ mã lớn như ngựa, thuyền và các cây vàng, cây bạc tinh xảo.
Bên cạnh đó, người dân còn bày bán tranh dân gian Đông Hồ ngay trong sân đình. Ngoài ra, lễ hội còn có thi tranh, thi mã và các trò chơi dân gian. Nhờ đó, không khí hội làng trở nên sôi nổi, mang đậm bản sắc quê hương và thu hút đông đảo du khách.
Bài viết hôm nay đã giới thiệu đến bạn làng tranh Đông Hồ ở Bắc Ninh. Đừng quên lưu lại và đến đây tham quan để được trải nghiệm nét văn hóa truyền thống đầy thú vị. Theo dõi BacNinhtoplist để cập nhật nhiều thông tin hấp dẫn.
Xem thêm:
Thành cổ Luy Lâu
Đình Đình Bảng
